Πέντε χρόνια αρχαιολογικών ανασκαφών στην αρχαία Δρήρο (2009-2013)

Χθες  18 Αυγούστου 2013 στο κινηματοθέατρο «ΔΡΗΡΟΣ» της Νεάπολης Λασιθίου έγινε η προγραμματισμένη παρουσίαση των πέντε χρόνων ανασκαφών στο χώρο της Δρήρου από την Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή και την ΚΔ Εφορία Αρχαιοτήτων με ομιλητές τους Alexandre Farnoux, διευθυντή της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών και την Βασιλική Ζωγραφάκη αρχαιολόγο της ΚΔ  Εφορείας Προϊστορικών και κλασικών αρχαιοτήτων

Η υλοποίηση του πενταετούς  προγράμματος για την ανασκαφή του αρχαιολογικού χώρου της Δρήρου ξεκίνησε το 2009.  Ήδη στο τέλος Αυγούστου του 2013 ολοκληρώνεται και η πέμπτη κατά σειρά ανασκαπτική  περίοδος.

Στην ανασκαφή  που συμμετέχουν και 35 σπουδαστές αρχαιολογίας από 6 Γαλλικά πανεπιστήμια και από διάφορα άλλα πανεπιστήμια του εξωτερικού έχουν ήδη προκύψει σημαντικά ευρήματα με κυρίαρχο την ανακάλυψη δύο πλακών με σχέδια που εικάζεται ότι προέρχονται από το αέτωμα του Ναού του Δρήριου Απόλλωνα. 

Σχετικά με το έργο που επιτελέστηκε και την επερχόμενη διακοπή των εργασιών στο χώρο της Δρήρου ο Δ/ντης της Γαλικής Αρχαιολογικής Σχολής κ. Αλέξανδρος Φαρνού  δήλωσε ότι «η δίχρονη διακοπή των ανασκαφών δίνει ένα χρονικό περιθώριο για μελέτη  και δημοσίευση των ευρημάτων της περιόδου 2009-2013 για να επιτρέψει ένα επόμενο νέο πενταετές πρόγραμμα ανασκαφών στο χώρο της Δρήρου.

Έτσι τα επόμενα δύο χρόνια θα ακολουθήσει σκληρή μελέτη ώστε το ταξίδι μας στο παρελθόν της Δρήρου να συνεχιστεί ξανά γρήγορα.

Οι ανασκαφές στην περιοχή ξεκίνησαν το 1917 και φαινόταν ελπιδοφόρα η πορεία τους όταν το 1932 Γάλλοι αρχαιολόγοι αποφάσισαν  να ανασκάψουν την Δρήρο. Όλα όμως σταμάτησαν ξαφνικά το 1936 όταν οι ανασκαφείς  Έλληνες και Γάλλοι νικημένοι από  τις δυσχέρειες στην έρευνα, στο δύσκολο πέτρινο τοπίο της Δρήρου, αλλά και για διάφορους άλλους λόγους εγκατέλειψαν την προσπάθειά τους.

73 χρόνια μετά αποφασίσαμε (Γάλλοι και Έλληνες )  και παλέψαμε να ξαναζωντανέψουμε το χώρο της Δρήρου - να φέρουμε αυτή την πόλη στο φως - γνωρίζοντας καλά το δύσκολο εγχείρημα που ξεκινούσαμε. Η ΚΔ εφορία αρχαιοτήτων και η Γαλλική Σχολή Αθηνών στήριξαν με κάθε τρόπο την προσπάθειά μας. Αλλά και η ίδια η Νεάπολη δια του τελευταίου της Δημάρχου κ. Καστρινάκη αλλά και κατόπιν ο Δήμος Αγίου Νικολάου δια του Δημάρχου κ. Κουνενάκη κατανόησαν αμέσως το όραμα και το έργο μας και δεν μας άφησαν παρά τις αντιξοότητες που δεν έλειψαν ποτέ.»

Ακολούθως ο κ. Φαρνού μίλησε για την πέμπτη ανασκαπτική περίοδο και τα νέα ευρήματα που συνεχώς προκύπτουν. Μίλησε ιδιαίτερα για τον χώρο που ανασκάπτεται τώρα και την αδυναμία ολοκλήρωσης της ανασκαφής όλων των δωματίων του κτιρίου που εντόπισαν και το οποίο αποδίδει πληθώρα ευρημάτων. Οπωσδήποτε η συνέχιση της ανασκαφής στο συγκεκριμένο σημείο θα περιληφθεί  και στο νέο πενταετές πρόγραμμα που, καλώς εχόντων των πραγμάτων, θα ξεκινήσει αφού περάσουν δύο ολόκληρα χρόνια.  

  

Στη συνέχεια η αρχαιολόγος της ΚΔ Εφορείας Αρχαιοτήτων κα Ζωγραφάκη παρουσίασε το τι έγινε στα πέντε αυτά χρόνια (2009-2013) και αναφέρθηκε γενικά στα πιο σημαντικά συμπεράσματα που προέκυψαν από τα 5 χρόνια της ανασκαφής και κυρίως στα στοιχεία που επιβεβαιώνουν ή διαφοροποιούν τα στοιχεία για τις γνώσεις μας σχετικά με την Δρήρο.

Παρακάτω αναφέρω μερικά μόνο από όσα αναφέρθηκαν από την κα Ζωγραφάκη μιας και δεν γνωρίζω αν θα μπορούσα να αναφερθώ  λεπτομερώς  για τα όσα ελέχθησαν στην παρουσίαση, αφού  άλλωστε θα ακολουθήσει κάποια στιγμή και επίσημη ανακοίνωση ευθύς ως ολοκληρωθεί η μελέτη των ευρημάτων της περιόδου 2009-2013

Τον 8^ο και 7^ο αιώνα π.Χ. στην κορυφή του Δυτικού λόφου δεν υφίσταται κτίριο αλλά γίνονται υπαίθριες λειτουργίες με θυσία ζώων και προσφορά αναθημάτων. Την ίδια περίοδο στο διάσελο των λόφων  και 100 μ. χαμηλότερα θεμελιώνεται και ένας ναός, με εστία στο εσωτερικό του, στην οποία τοποθετούνται τα τρία σφυρήλατα αγαλμάτια της λεγόμενης Απολλώνιας τριάδας. 

Από τα μέσα του 7^ου αιώνα και εξής κτίζεται  ένας ναός στην κορυφή του Δυτικού λόφου και αφιερώνονται σε αυτόν δαιδαλικές γυναικείες μορφές, ειδώλια ζώων αλλά κυρίως πολύτιμα χάλκινα αντικείμενα με κάποια μορφή διακόσμησης.  Έχουμε  λοιπόν μια διαφοροποίηση στη λατρευτικό χαρακτήρα που θα πρέπει να συνδέετε με θρησκευτικές και κοινωνικο-ποιοτικές αλλαγές.

Στο πλάτωμα κοντά στην κορυφή του ίδιου λόφου και 50 μέτρα από τον ναό υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξης ενός ακόμα – πιθανόν-  δημόσιου κτιρίου .

Την ίδια περίοδο στο διάσελο αναρτώνται νόμοι που ρυθμίζουν πολιτειακά και θρησκευτικά ζητήματα ενώ άλλα κτίρια κτίζονται δίπλα στο ναό. Η χρήση όλων των κτιρίων που αναφέρθηκαν συνεχίζεται και τα επόμενα χρόνια. Υπάρχει μία επέκταση του ιερού και από τα ευρήματα προκύπτει η συνέχιση της χρήσης του κτιρίου μέχρι και τους ελληνιστικούς χρόνους και την συνέχιση της λατρείας στον χώρο. Στους τελευταίους χρόνους ανήκει και η επιγραφή με τον όρκο των νέων της Δρήρου.

Η αγορά της Δρήρου διαμορφώνεται τον 3^ο αιώνα με εξέδρα και βαθμίδες στη δυτική πλευρά. Λίγο αργότερα κατασκευάζεται η δεξαμενή και κατά μήκος της δημιουργούνται και άλλες βαθμίδες μάλλον κατά την ελληνιστική περίοδο και όχι την εποχή που κτίστηκε ο ναός όπως πιστευόταν αρχικά….

Αυτά λοιπόν και άλλα πολλά λεχτήκανε κατά την παρουσίαση και ευχαριστούμε τόσο την αρχαιολόγο κα Βασιλική Ζωγραφάκη όσο και τον κ. Alexandre  Farnoux  για την πληρέστατη ενημέρωση.

Όσοι λοιπόν βρίσκεστε αυτή την χρονική στιγμή στην Κρήτη και σας ενδιαφέρει η αρχαιολογία, θα σας συνιστούσα μια επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο της Δρήρου όχι μόνο για να θαυμάσετε το υπέροχο τοπίο, να δείτε τον αρχαιολογικό χώρο αλλά και για να έχετε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε πως νέοι σπουδαστές από διάφορες χώρες και αρχαιολόγοι και επιστήμονες άλλων ειδικοτήτων προσπαθούν να ζωντανέψουν την Δρήρο. Ένα αρχαιολογικό χώρο που ανήκει στην πολιτιστική κληρονομιά των Ελλήνων και αυτού του ιδιαίτερου τόπου που λέγεται ΚΡΗΤΗ.

Κων/νος Γραικιώτης

Το χρονικό της ανακάλυψης του όρκου των νέων της Αρχαίας Δρήρου το 1854

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Αθηνά" του 1855





Το 1854 το άροτρο δύο γεωργών από τη Νεάπολη έφερε στο φως την περίφημη επιγραφή με τον όρκο των νέων της αρχαίας πόλης Δρήρου. Οι Τούρκοι κατέσχεσαν το εύρημα και το μετέφεραν στην Κωνσταντινούπολη. 

Σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο της Πόλης, ενώ ακριβές αντίγαφό του έχει μεταφερθεί στην αρχαιολογική συλλογή της Νεάπολης.

Ο Όρκος είναι σκαλισμένος σε ένα πεσσό, μια τετράγωνη πέτρα με επιγραφή στις τέσσερις πλευρές. Η επιγραφή περιλαμβάνει τον όρκο 180 εφήβων με την αφοσίωση προς την πόλη τους, το μίσος προς τους εχθρούς Μιλάτιους και Λύττιους και την πίστη προς τους συμμάχους Κνώσιους.

Αναδημοσιεύουμε παρακάτω, την είδηση της έυρεσης του όρκου των νέων της Αρχαίας Δρήρου, όπως αυτή δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Αθηνά» της εποχής αυτής, στο φύλλο υπ. αριθμ. 2234, της 14 Μαρτίου 1855 το οποίο υπέγραφε ο Μ. Βελονάκης.



"...τὸ ὑνίον γεωργοῦ ἀροτριῶντος, προσέκοψεν
αὐλακίζον". (Φωτογραφία: Έφη Ν. Ψιλάκη)

 "Τὸν Δεκέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους, 1854, τὸ ὑνίον γεωργοῦ ἀροτριῶντος, κατὰ τὴν ἐπαρχίαν Μιραμπέλον τῆς Κρήτης, προσέκοψεν αὐλακίζον. Ὁ γεωργὸς ἀνασκάψας εἶδεν ὅτι τὸ πρόσκομμα ἦν μάρμαρον τετράγωνον τεσσάρων σπιθαμῶν περίπου τὸ ὕψος καὶ μιᾶς τὸ πλάτος· ἐξορύξας προσεκύλισεν αὐτὸ εἰς τὴν ἄκραν τοῦ ἀγροῦ καὶ τὸ ἑσπέρας ἐπανελθὼν οἴκαδε συνεφώνει ἤδη τὴν πρᾶσιν αὐτοῦ πρός τινα οἰκοδομοῦντα οἶκον, διὰ νὰ τὸ θέση ὡς γωνίαν εἰς αὐτόν. Τὴν ἑπομένην ὅμως νύκτα ῥαγδαία βροχὴ καταπεσοῦσα διέλυσε τὸ ἀμφικαλύπτον τὸ μάρμαρον χῶμα καὶ ἀνεφάνησαν γράμματα ἐγκεχαραγμένα ἐπὶ τῶν τεσσάρων αὐτοῦ πλευρῶν. Τὰ γράμματα ταῦτα ἰδὼν διαβάτης τις ὑπέλαβεν ὅτι ὑπὸ τὸ μάρμαρον πρέπει νὰ κρύπτηται θησαυρός· ἐκοινοποίησε δὲ τὴν ἰδέαν του καὶ εἰς δεύτερον καὶ εἰς τρίτον καὶ οὕτως ἀπὸ στόματος εἰς στόμα ἔφθασεν εἰς τὰς ἀκοὰς τῆς Διοικήσεως ἥτις διέταξεν ἀμέσως τὴν μεταγωγὴν τοῦ μαρμάρου εἰς Ἡράκλειον. Ἀλλὰ ποῖος νὰ τὸ ἀναγνώση; Οἱ δυνάμενοι νὰ ἐννοήσωσιν ὁπωσοῦν εἶχον ἤδη διωχθῆ ἕνεκα τῶν περιστάσεων, οἱ δὲ μένοντες ἀδαεῖς δὲν ἦτο βεβαίως δυνατὸν νὰ ἐννοήσωσιν. Ὅθεν ἐκλαβόντες τὸ ἐν τῇ ἐπιγραφῇ πεδ ’ ἁμέραν ἀντὶπόδα, καὶ εὑρόντες κατωτέρω στατῆρας πεντακοσίους καὶἀργύριον , συνεδύασαν ταῦτα παραδόξως πως, καί, Ἄ! λοιπόν, εἶπον, εἰς πεντακοσίους πόδας ἀπὸ τοῦ μαρμάρου κεῖται τὸ ἀργύριον. Ἡ σοφὴ λοιπὸν διοίκησις διατάττει νὰ γίνουν ἀνασκαφαὶ «καὶ ἦν ὁ λόγος ἔργον εὐθύς». Μετ’ οὐ πολὺ εὗρον περικεφαλαίας τινὰς χαλκᾶς, τὰς μὲν σώας, τὰς δὲ καταβεβρωμένας ἐκ τοῦ χρόνου. Τοῦτο ἐδιπλασίασε τὰς προσπαθείας των· ἀλλὰ τέλος πολλὰ καμόντες, καί, τὸ τῆς παροιμίας, ἄνθρακας ἀντὶ θησαυροῦ εὑρόντες, ἐγκατέλιπον μὲν τὰς ἀνασκαφάς, συνέλαβον δὲ καὶ ἐφυλάκισαν τὸν ἀνακαλύψαντα τὸ μάρμαρον, ὑποπτευόμενοι ὅτι δῆθεν αὐτὸς εὑρὼν ἔκρυψε τὸν θησαυρόν· καὶ ἤθελεν ὑποστῆ ὁ ταλαίπωρος τῶν παθῶν του τὸν τάραχον, ἂν κατὰ καλήν του τύχην δύο μαθηταί, φεύγοντες τὴν ἐν Ἀθήναις χολέραν, δὲν ἔφθανον εἰς Ἡράκλειον. Τοὺς μαθητὰς τούτους προσεκάλεσεν ὁ πασᾶς, τοὺς ἔκλεισεν εἰς δωμάτιον ἐπὶ δύο ἡμέρας, καὶ διέταξεν αὐτοὺς νὰ ἐξηγήσωσι τὰ γράμματα· οὗτοι εἶπον ὅτι δὲν πρόκειται ποσῶς περὶ θησαυροῦ, καὶ οὕτω μόλις ἀπέλυσαν τὸν ἄνθρωπον· ὀθωμανὸς δέ τις σύμβουλος ἐπρότεινεν ἀξίαν τῆς τουρκικῆς του κεφαλῆς γνώμην, νὰ θραύσωσι δηλονότι τὸ μάρμαρον, διότι ἐν αὐτῷ κρύπτεται τὸ ἀργύριον! καὶ ἐσώθη μέν, ὡς μανθάνομεν, κατὰ τὸ παρὸν, ἀλλὰ Κύριος εἶδε, ὁποία τύχη τὸ περιμένει. Εἰς τοὺς μνησθέντας μαθητὰς ὁμολογοῦμεν χάριτας, διότι ἀντιγράψαντες μᾶς ἔφεραν τὴν ἐπιγραφήν.

Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἐπιγραφῆς, ἥτις βεβαίως εἶναι πολύτιμος εἰς τὴν φιλολογίαν διὰ τὰ ὁποῖα περιέχει καινοφανῆ πράγματα. Ἡμεῖς δὲ γνωρίζοντες ἐκ τοῦ πλησίον τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, κρίνομεν καλὸν νὰ περιγράψωμεν ἐν ὀλίγοις τὰς θέσεις αὐτῆς, πρὸς καλητέραν (sic) κατάληψιν τῆς ἐπιγραφῆς· θέλομεν δὲ ξεναγήσει τὸν ἀναγνώστην ἀσφαλῶς ἐπὶ τοῦ πίνακος. Ἀρκεῖ τῷ ὄντι νὰ προσβλέψῃ ὁ βουλόμενος εἰς τὸν τυχόντα πίνακα τῆς Κρήτης, καὶ θέλει ἰδεῖ, εἰς τὸ ἀνατολικοβόρειον αὐτῆς, κόλπον βαθύν, κόλπον τοῦ Μιραμπέλου ἐπιγραφόμενον. Τὴν πρὸς ἀνατολὰς τοῦ κόλπου στερεὰν ἀποτελεῖ ἡ ἐπαρχία τῆς Σητείας, τὴν δὲ πρὸς δυσμὰς ἡ τοῦ Μιραμπέλου πρὸς τὸ μέρος δὲ τῆς τελευταίας ταύτης, ὅπουκεῖταιὁ λιμὴν τοῦ ἁγίου Νικολάου , σώζονται ἐρείπια ἀρχαίας πόλεως, ἥτις πιθανώτατα, κατὰ τὴν περιγραφὴν τοῦ Στράβωνος, ἦτο ἡ Μινώα…… «Πλατύτατη δέ, λέγει ὁ Στράβων, κατὰ τὸ μέσον ἐστὶν (ἡ Κρήτη). Πάλιν δὲ ἐντεῦθεν εἰς στενώτερον τοῦ προτέρου συμπίπτουσιν ἰσθμὸν αἱ ἠϊόνες περὶ ἑξήκοντα σταδίους τὸν ἀπὸ Μινώας τῆς Λυκείων εἰς Ἱεράπυτναν, καὶ τὸ Λιβυκὸν πέλαγος· ἐν κόλπῳ δ’ ἐστὶν ἡ πόλις.» Καὶ τῳόντι εἰς τὸ ἀπέναντι μέρος, κατὰ τὸ Λυβικὸν Πέλαγος, κεῖται ἡ Ἱεράπυτνα, Γεράπετρος σήμερονκαλουμένη.



Ο όρκος των νέων της Δρήρου, όπως δημοσιεύτηκε
 στην εφημερίδα "Αθηνά" στις 14.03.1855



Βαίνοντες ἀπὸ τῶν ἐρειπίων τῆς Μινώας πρὸς δυσμάς, παρὰ τὸν αἰγιαλόν, ἀπαντῶμεν λόφον ἀρκετὰ ὑψηλὸν καὶ ἀπόκρημνον, Ναξιὰ καὶπαρ’ ἄλλων Ὀξιὰ καλούμενον· ἐπ’ αὐτοῦ σώζονται πολλὰ ἐρείπια, καὶ μάλιστα δεξαμενῶν, τὰ ὁποῖα νομίζομεν, εἶναι ἐρείπια τῆς ἀρχαίας Ὀά ξ ο υ , πιθανώτερον δὲ τῆς Νά ξου , τόσῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον καὶ σήμερον ἀκόμη ἀνορύττουσιν ἐκεῖ ἀκόνια τὰ ὁποῖα ὁ Πίνδαρος, ὁμωνύμως τῇ πόλει ταύτῃ, καθ’ ἣν ἐξωρύττοντο καὶ τὸ πάλαι, ὀνομάζει Ναξίας πέτρας. «Ναξίαν πέτραις ἐν ἄλλαις χαλκοδάμαντ’ ἀκόναν.» (Ἰσ. VI΄. 105). Ναξία λίθος, ἡ κρητικὴ ἀκόνη, λέγει καὶ Στέφανος ὁ Βυζάντιος ἐν λέξει Νάξος .

Ἀμέσως ὑπὸ τὸν λόφον τοῦτον, εἰς τὸν μυχὸν τοῦ λιμένος τῆς Σπιναλόγγας, κεῖται χωρίον Ἐλοῦντα καλούμενον μὲ ἐρείπια ἀρχαίας πόλεως, πιθανὸν τῆς Ὀλοῦντος, ἐξ ἧς καὶ τὸ Ἐλοῦντα κατὰ τὸν γνωστὸν τρόπον, καθ’ ὃν αἱ αἰτιατικαὶ τῶν ἀρχαίων τριτοκλίτων ὀνομάτων γίνονται ὀνομαστικαὶ εἰς τὴν ἡμετέραν γλῶσσαν· ὅτι δὲ τὸ ὁ μεταβάλλεται πολλάκις εἴς ε χωρὶς ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς ἄλλα παραδείγματα ἀναφέρομεν αὐτὸ τῆς ἐπιγραφῆς τὸ Ἀπέλλω να ἀντὶ Ἀπόλλωνα. Εἰς τὸ corpus Inscriptiorum ὑπάρχει συνθήκη μεταξὺ Ὀλουντίων καὶ Λατίων, καὶ νομίζομεν ὅτι ἂν ἡ Ὀλοῦς ἔκειτο παρὰ τὸ ῥηθὲν χωρίον ἴσως ἡ Λατὼ ἔκειτο ὅπου τὰ νῦν ἡ Σπιναλόγγα. Ἐπειδὴ ἡ Ὀλοῦς κεῖται πολλὰ πλησίον τῆς ὁποίας ἀνεφέραμεν Νάξου, εἶναι πιθανὸν ὅτι ἡ τελευταία αὕτη ἦτο ἀκρόπολις τῆς πρώτης, χρησιμεύουσα ὡς καταφύγιον ἐν ἀνάγκῃ.

Ἀφίνοντες τὴν Ἐλοῦντα καὶ βαίνοντες δυτικῶς καὶ μεσογείως, ἀπαντῶμεν τὸ χωρίον Φουρνὴν καὶ ὀλίγον δυτικώτερα τοῦτον τὸν τόπον, ἐν ᾧ εὑρέθη ἡ ἐπιγραφή. Εἶναι δὲ λόφος κατάφυτος ἀπὸ ἀμυγδαλέας καὶ περιορίζεται ὑπὸ τριῶν κοιλάδων· ὧν ἡ μὲν πρὸς νότον καλεῖται Σκάφ η τοῦ Μιραμπέλου, ἐν ᾗ κεῖνται τὰ πλειότερα τῆς ἐπαρχίας χωρία, ἡ δὲ πρὸς ἀνατολὰς Τριβαξώνας , καὶ ἡ πρὸς βοῤῥᾶν Χῶραι , ὁμωνύμως τῷ λόφῳ, εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ ὁποίου σώζονται καὶ ἐρείπια ἐκκλησίας Βυζαντινῆς, ὡς εἰκάζομεν ἀπὸ τὰς ἐπὶ τῶν τοίχων ζωγραφίας, καλουμένης δὲ Ἅγιος Ἀντώνιος. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐρειπίων, σώζονται ἐνταῦθα καὶ λείψανα Κυκλωπείων τειχῶν· ἐκαλεῖτο δὲ κατὰ τὴν ἐπιγραφὴν ἡ πόλις Δρῆρος. Βαίνοντες δυτικώτερα εἰς τὴν Σκάφην τοῦ Μιραμπέλου ἀπαντῶμεν πολλὰ χωρία, ἐν οἷς καὶ τὸ καλούμενον Λατσίδα, ἔνθα ὁ πίναξ φέρει ἐν παρενθέσει Λύκαστος· ἀμφιβάλλομεν ὅμως ἂν ἔκειτο αὐτόθι ἡ Λύκαστος, καθόσον οὔτε ἐρείπια φαίνονται καὶ ἡ πέριξ γῆ δὲν εἶναι λευκή· ἐνῷ κατὰ τὸν Ὅμηρον ἡ Λύκαστος ἦτον ἀργινόεσσα·

«Κρητῶν ὁ Ἰδομενεὺς δουροκλυτὸς ἡγεμόνευεν, Οἳ Κνωσσόν τ’ εἶχον, Γόρτυνά τε τειχιόεσσαν, Λύκτον Μίλητόν τε, καὶ ἀργινόεντα Λύκαστον.»

(Ἰλ. Β. 645).

Βορειοδυτικῶς τοῦ χωρίου τούτου παρὰ τὴν θάλασσαν κεῖται ἕτερον χωρίον Μίλατος καλούμενον, σωζομένου ἀπαραλλάκτως τοῦ ὀνόματος τῆς ἀρχαίας Μιλήτου, καὶ δωρικῶς Μιλάτου, τῆς ὁποίας τὰ ἐρείπια εὑρίσκονται αὐτοῦ. Ταύτης γίνεται μνεία ἐν τῇ ἐπιγραφῇ, καὶ ἄποικοι ἐκ τῆς πόλεως ταύτης ἔκτισαν τὴν ἐν Ἰωνίᾳ Μίλητον. «Φησὶ δ’ Ἔφορος, λέγει ὁ Στράβων, τὸ πρῶτον κτίσμα εἶναι Κρητικὸν (ἡ Ἰωνικὴ Μίλητος) ὑπὲρ τῆς θαλάττης τετειχισμένον, ὅπου νῦν ἡ παλαιὰ Μίλητός ἐστι, Σαρπηδόνος ἐκ Μιλήτου τῆς Κρητικῆς ἀγαγόντος οἰκήτορας, καὶ θεμένου τοὒνομα τῇ πόλει τῆς ἐκεῖ πόλεως ἐπώνυμον.» Στρ. Β. ιδ΄. §. β΄

Καὶ ταῦτα μὲν ἡμεῖς ὡς πρὸς τὰς θέσεις τοῦ τόπου, περιμένοντες τὴν κρίσιν τῶν παρ’ ἡμῖν ἀρχαιολόγων ἐπὶ τῆς ἐπιγραφῆς, μέχρις οὗ φθάσῃ αὕτη εἰς τὸ ἀνέκκλητον τοῦ Βακχίου δικαστήριον. Τὸ ὄνομα Μιραμπ έλον τῆς ἐπαρχίας εἶναι βεβαίως Ἐνετικῆς καταγωγῆς, ἀλλ’ ὁ ἐπίσκοπος τῆς ἐπαρχίας λέγεται Πέτρας · ὅθεν εἰκάζεται ὅτι ὑπῆρχε καὶ πόλις Πέτρα, ἄδηλον ὅμως ποῦ ἔκειτο αὕτη. Ὅταν τὶς ἀναλογισθῇ ὅτι κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ταύτην, ἓξ μόλις ὡρῶν μῆκος ἔχουσαν, εὑρίσκονται τοσούτων πόλεων ἐρείπια, πείθεται, νομίζομεν, ὅτι ὁ Ὅμηρος δὲν εἶπεν ὑπερβολὴν Ἑκατόμπολιν ὀνομάσας τῆς Κρήτην· ἀλλ’ ὁποία ἐρήμωσις σήμερον! "

MERABELLO LIBRO D'ORO

http://librodoro.blogspot.com/2011/01/1854.html

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΥΡΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΔΡΗΡΟ (2011)

Ο Πολιτιστικός Αθλητικός Οργανισμός Δήμου Αγίου Νικολάου και η ΚΔ΄ Εφορία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων οργάνωσαν στα πλαίσια των πολιτιστικών εκδηλώσεων «Μιραμπέλλο 2011» την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της ελληνο-γαλλικής αρχαιολογικής έρευνας κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού στον αρχαιολογικό χώρο της Δρήρου που  βρίσκεται σε απόσταση 2 χιλιομέτρων βόρειο-ανατολικά της Νεάπολης.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία  στην  κινηματογραφική αίθουσα «Δρήρος» της Νεάπολης την Παρασκευή 26 Αυγούστου 

Η παρουσίαση τιτλοφορήθηκε ως «Η Δρήρος στο Φως» και οι οργανωτές της είχαν απόλυτο δίκιο γιατί σιγά-σιγα με την πρόοδο της ανασκαφής ξετυλίγεται η ιστορία της αρχαίας αυτής πόλης μπροστά στα μάτια των αρχαιολόγων και μέσω αυτών σε όλους εμάς που ενδιαφερόμαστε να μάθουμε πως ήταν οι πόλη, ποίοι ήταν οι κάτοικοί της, πως ζούσαν πια ήταν τα έθιμά τους κ.ο.κ..

Είναι η τρίτη συνεχής χρονιά που ο διαπρεπής Γάλλος Αρχαιολόγος καθηγητής της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας της Ελληνικής Τέχνης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης κ. Alexandre Farnoux με τους συνεργάτες του και την Αρχαιολόγο της ΚΔ΄ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Βασιλική Ζωγραφάκη, βρέθηκαν μπροστά σε ένα ακροατήριο διψασμένο να μάθει πως πήγαν και οι φετινές ανασκαφές. Και οι φίλοι αρχαιολόγοι δεν μας άφησαν παραπονεμένους.

Μέσα από τις ομιλίες τους και την προβολή διαφανειών ζήσαμε τον πυρετό της ανασκαφής και παρακολουθήσαμε την καλοκαιρινή δραστηριότητα ενός μεγάλου αριθμού  αξιόλογων Ελλήνων και Γάλλων αρχαιολόγων που ανέσκαψαν και ερεύνησαν και φέτος τον αρχαιολογικό χώρο της Δρήρου. Τα εντυπωσιακά και μοναδικά για τα ελληνικά αρχαιολογικά δεδομένα αποτελέσματα της έρευνας αυτής παρουσιάστηκαν αναλυτικά στην εκδήλωση.

Δυστυχώς και μετά παράκληση των αρχαιολόγων δεν πρόκειται να αναρτηθούν φωτογραφίες των νέων ευρημάτων στο διαδίκτυο. Όπως μας ανέφερε η κα Ζωγραφάκη δεν θα πρέπει να αναρτηθούν φωτογραφίες πριν από την επίσημη παρουσίαση των ευρημάτων από τους αρχαιολόγους στο τέλος της πενταετίας. Δεν καταλαβαίνω βέβαια τι θα έβλαπτε η απλή ανάρτηση μερικών φωτογραφιών που όχι μόνο δεν επρόκειτο να προκαλέσουν καμιά ζημιά στην τελική παρουσίαση αλλά αντιθέτως θα πρόβαλαν το σημαντικό έργο των αρχαιολόγων και θα δικαιολογούσαν, μπροστά στα μάτια των ελλήνων πολιτών  που περνούν δύσκολες οικονομικά στιγμές, το πόσο απαραίτητες είναι αυτές οι ανασκαφές για την ιστορία μας και την προβολή του τόπου μας.

Το μόνο λοιπόν που μπορούμε να γράψουμε παραθέτοντας κάποιες φωτογραφίες από την εκδήλωση είναι ότι σταδιακά η αρχαία πόλη αποκαλύπτεται, καθώς αναδύεται μέσα από το πυκνό δάσος των πρίνων που καλύπτουν τα 400 στρέμματα του αρχαιολογικού χώρου,  όπως έγραψε σχετικά η τοπική εφημερίδα Ανατολή,.

Θα πρέπει για μια ακόμη φορά να υπενθυμίσουμε  ότι από το 1935 έως το 2009 καμία ερευνητική δραστηριότητα δεν είχε πραγματοποιηθεί για την αρχαία πόλη της Δρήρου, η οποία κατοικήθηκε για σχεδόν για χίλια χρόνια. Η πόλη καταστράφηκε το 220 π.Χ. από επιδρομή των Λυττίων και είναι η πρώτη πόλη-κράτος στον ελλαδικό χώρο που θέσπισε νόμους πριν από το Σόλωνα. Δυστυχώς μέχρι σήμερα καμιά άλλη επιγραφή πέρα από τον όρκο των Δρηίρων νέων δεν έχει εντοπιστεί.

Μετά το τέλος της παρουσίασης οι αρχαιολόγοι απήντησαν σε σειρά διευκρινηστικών ερωτήσεων των παρισταμένων.

Την 27^η Αυγούστου πραγματοποιήθηκε ξενάγηση στον αρχαιολογικό χώρο της Δρήρου.

Ολοκληρώνεται η φετινή ανασκαφή στη Δρήρο

ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ οι ανασκαφικές εργασίες για την φετινή περίοδο στο χώρο της αρχαίας Δρήρου αλλά και στην αίθουσα του εργαστηρίου των ευρημάτων στη Νεάπολη.

Λίγο πριν αναχωρήσει για την Αθήνα και στην συνέχεια για την Γαλλία ο κ. Αλέξανδρος Φαρμού, Πρόεδρος του Αρχαιολογικού Τμήματος του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, μίλησε στην ΑΝΑΤΟΛΗ για την ολοκλήρωση της δεύτερης χρονιάς των ανασκαφών στην περιοχή.

Ξεκινώντας ο κ. Φαρμού τόνισε για ακόμα μια φορά την πολύ καλή συνεργασία που υπήρχε και αυτό το καλοκαίρι με την ΚΔ' εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων και την κα Βάσω Ζωγραφάκη, υπεύθυνη του ανασκαφικού προγράμματος. Χαρακτήρισε το έργο των ανασκαφών σαν το δυσκολότερο που έχει εργαστεί και επανέλαβε ότι από την περιοχή της αρχαίας Δρήρου μπορούμε να περιμένουμε πολλά.

Στην περιοχή υπάρχουν ακόμα λίγοι τεχνικοί που κάνουν τις στηρίξεις σε κάποιους τοίχους και αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν τον καθαρισμό και τις συντηρήσεις στα ειδώλια και στα αγγεία. «Το φετινό καλοκαίρι στην αρχαία Δρήρο πραγματικά ήταν αναπάντεχα ενδιαφέρον για εμάς. Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι από όσα είδαν φέτος το φως του ήλιου, προχωρήσαμε πολύ περισσότερο από ότι περιμέναμε, ουσιαστικά τα ευρήματά μας αλλάζουν την γνώση μας για την ιστορία της Δρήρου και ανακαλύψαμε πολλά στοιχεία για την ιστορία όλης της ευρύτερης περιοχής του Μεραμπέλλου

Το πλέον ενδιαφέρον είναι ότι πάνω στην δυτική ακρόπολη, το ανδρείο που νομίζαμε ότι είχαμε φέρει στο φως του ήλιου, με τα στοιχεία που έχουμε μπορούμε να πούμε ότι τελικά είναι ένας ναός. Εκεί βρήκαμε τα ειδώλια και έχουμε στοιχεία από την αρχιτεκτονική καταγραφή του χώρου ώστε να μπορούμε να πούμε ότι βρίσκονταν εκεί το κτίριο αυτό για χρήση θρησκευτική. Το ανδρείο πρέπει να το ψάξουμε σε άλλο σημείο, ενώ ταυτόχρονα αυτό σημαίνει ότι στην Δρήρο δεν υπήρχε μονάχα ένας ναός αλλά τουλάχιστον δύο - ίσως όμως και περισσότεροι. Πάντως για αυτό που σίγουρα μας έπεισε τούτο το καλοκαίρι η αρχαία Δρήρος είναι ότι έχει πολλά ακόμα να μας δείξει και πολλά να μας εκπλήξει.»

Ο καθηγητής αναφέρθηκε στις δυσκολίες των συγκεκριμένων εργασιών, χαρακτηρίζοντας τις σαν τις πιο δύσκολες που έχει συμμετάσχει, όμως με τα αποτελέσματα που προκύπτουν αυτό δεν το σκέπτεται κανείς τους.

«Από τις εργασίες φέτος φέραμε στο φως ειδώλια των οποίων η συντήρηση τώρα ολοκληρώνεται ενώ εντυπωσιακά είναι και τα ολόκληρα πιθάρια που έχουμε ανακαλύψει που βρίσκονταν στο δωμάτιο κοντά στο καμίνι που υπάρχει εκεί. Επίσης ένα αγγείο της αρχαϊκής εποχής που έχουμε βρει είναι από τα πολύ ωραία αντικείμενα που ανακαλύψαμε ενώ και ένα καπάκι από χαλκό στο οποίο απεικονίζεται ένα ζώο είναι επίσης ένα ωραίο κομμάτι από την τέχνη της εποχής» είπε μεταξύ άλλων ο κ. Φαρμού.

Επισημαίνει επίσης ότι με τα ευρήματα που υπάρχουν έως τώρα διαπιστώνουν πως ήταν περίπου η καθημερινή ζωή των κατοίκων της περιοχής, τι εργαλεία χρησιμοποιούσαν, τι οικιακά σκεύη είχαν, τα χάλκινα αντικείμενα και τα σιδερένια και γενικότερα όλα τα αγγεία και τα σκεύη τους.

«Όταν ολοκληρώσουμε την ανασκαφή σε κάποιο σπίτι θα μάθουμε με απόλυτο τρόπο τα πάντα ενώ με την ανάλυση του χώματος που κάναμε φέτος θα πάρουμε πολλά στοιχεία. Ήδη έχουμε συλλέξει ίχνη από σπόρους, από άνθη, δέντρα, και ζώα και θα γνωρίζουμε πως ήταν το περιβάλλον της περιοχής, τι έτρωγαν οι κάτοικοι και πως συμπεριφέρονταν στην καθημερινότητα τους σε ότι έχει να κάνει με το περιβάλλον που ζούσαν. Είναι επίσης και αυτά σημαντικά για εμάς τους αρχαιολόγους, όχι μόνο τα μεγάλα αντικείμενα και τα κτίρια αλλά ακόμα και το ίδιο το χώμα», λέει χαρακτηριστικά.

Επίσης δηλώνει αισιόδοξος ότι στα επόμενα χρόνια θα βγουν στο φως σπουδαία πράγματα που έχει η Δρήρος καλά φυλαγμένα χιλιάδες χρόνια τώρα. Θα συνεχιστούν οι τομές σε άλλες περιοχές και με αγωνία περιμένουν τα αποτελέσματα από την έρευνα στην αγορά της αρχαίας πόλης όπου με τις βαθμίδες που φέτος ανακαλύφθηκαν υπάρχει η ελπίδα ότι το κομμάτι από την Ελληνιστική εποχή ολοκληρωμένο θα είναι εντυπωσιακό για κάθε επισκέπτη.

Τέλος είπε πως χάρη στην συνεργασία όλων των φορέων και των ανθρώπων της περιοχής και το προσωπικό ενδιαφέρον του Δημάρχου κ. Νίκου Καστρινάκη η αρχαία Δρήρος θα δείξει την αξία και την σημασία της.

ΘΑΝΟΣ ΚΟΡΟΜΠΥΛΙΑΣ

Πηγή:

http://www.anatolh.com/portal/index.php/lasithi/item/1972-ολοκληρώνεται-η-φετινή-ανασκαφή-στη-δρήρο